Opinión Bolivia

  • Diario Digital | martes, 27 de septiembre de 2022
  • Actualizado 13:05

Cuento andino en lengua quechua recopilado de la tradición oral

Cuento andino en lengua quechua recopilado de la tradición oral



Juk’uchaqtawan, atuqpatawan kawsaynin

Pallaq: Yachachiq Jhonny Rivera Prado

Juk kutiqa atuq ñanta richkaspa juk’uchata taripasqa; napaykuytawanqa ch’inllamanta paywan khuska karuta purisqa.

Atuqqa juk’uchata qhawarispa rimapayayta qallarisqa: Tata juk’ucha, imaptintaq ayllupi ñuqanchikta, llaqta runawan kikinchawanchikri, llaqtapipis juk’uchakuna, atuqkuna ima tiyallantaq ñinku; chantapis jaqaypiqa may allin qhawasqa kanku ñiqta uyarini.

Chayta uyariytawankama juk’uchaqa kutichisqa: Arí tata atuq, ñuqapis chay rimaytaqa uyarillanitaq; chayta uyarispa ñaqhalla t’ukurichkarqani, ¿Manachu llaqtaman kawsakuq ripusunman? Imaraykuchus ayllupiqa sinch’i chiqnisqa kanchik.

Atuqqa chayllaman, jaku ripuna llaqtaman tata juk’ucha, imata kaypi yarqhaymanta wañuspa ruwachkanchik, ñispa kutichisqa. Chayta ñiytawanqa utqayllata llaqtamanqa puririsqanku.

Llaqtapiña kaspaqa, wasita tiyakunankupaq mask’aq churakusqanku, chay puriykachasqankupiqa , wakin runap ruwayninta rikuspaqa kayjinata rimanarikusqanku:

Tata atuq, kay runakunaqa kikin ñuqanchikjinallataq kawsakuq kasqanku, tukuy imata kikinta ruwanku. Ñispa ñisqanku.

Atuqqa kayjinamanta kutichisqa: Arí tata juk’ucha, llaqtapipis atuqkuna, juk’uchakunapis kallasqankutaq. Chantapis llaqtapiqa manasina yanapakuyta yachasqankuchu,: chayraykucha mana pipis mikhunata jaywariwanchikchu. Jina kachkan tata atuq.

¿Manachu ayllunchikman kutiripullasunman? Yarqhay anchatapuni mat’iykuchkawan, yarqhaymanta wiksa qaraywan wasa qaraywan ima tinkuykuchkanña.

Ñispa juk’uchaqa kutichisqa. Chayta rimariytawanqa iskayninku mana mikhusqa, nitaq upyasqa ayllunkumanqa utqhay utqhayllata kikin uyan uyayuq kutiripusqanku.

SIMI PIRWA (GLOSARIO)

NAPAYKUY= Saludar, dirigir saludo a alguien.

AYLLU= Conjunto de consanguíneos, conjunto de varias familias, comunidad.

RIMAY= Acto de conversar, hablar.

UTQHAY= Rápido, urgente.